सुन्तलामा ‘सिट्रस ग्रिनिङ’ : खालि हुँदै धनकुटाका बंगैचा
धनकुटा खबर । केहि बर्ष अघिसम्म कार्तिक र मंसिर महिनामा लटरम्म फलिरहेका देखिने धनकुटाका सुन्तला बगैचा अहिले खालि हुँदै गएका छन् ।
सुन्तला खेतिबाटै बिगतमा बार्षिक १० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेका धनकुटा तीन सिप्तेनका जीतेन्द्र राई रोगले बगैंचा मासिदै गएपछि एभोकाडो खेतिमा लागेका छन् । मनग्गे उत्पादन भैरहेका सुन्तलाका बोट मरेपछि छिमेकी रेसकुमार राईको पनि आम्दानी घटेको छ ।
फेद र जरा कुहिने, मुना र हाँगा सुक्दै जाने, ढुसी र कत्ले किराको प्रकोपले सुन्तला बगैँचा नै रित्तो हुन लाग्दा समेत अनुसन्धान केन्द्र र कृषि वैज्ञानिकले कुनै समाधान दिन नसकेको कृषक जितेन्द्र राईले बताए ।
दक्षिण एसियाकै रसिलो र गुलियो सुन्तला हुने स्थानका रुपले चिनिएको सुन्तला उत्पादनको पकेट क्षेत्र घोषित शहिदभूमी गाउँपालिकाको खाल्सा क्षेत्रमा समेत सुन्तला उत्पादन घट्दै गएको शहिद भूमि गाउँपालिकाका कृषि शाखाका प्राविधिक रत्न थापामगरले जानकारी दिए । उनले भने,- खाल्सा क्षेत्रमा पनि सुन्तला उत्पादन घट्दै गएको छ धनकुटा नगरपालिका मौनाबुधुक बोध, तेलिया लगायतका स्थानका किसानले लगाएका सवैजसो सुन्तला बगैँचामा समस्या रहेको छ ।
कृषि बैज्ञानिकहरुले यस्तो समस्यालाई सिट्रस ग्रिनिङ भन्ने गरेका छन् । तर निराकरणको उपाय निकाल्न सकेका छैनन् । सुन्तलाजात अनुसन्धान कार्यक्रम पारिपात्ले धनकुटाका कृषि बैज्ञानिक उमेश आचार्यले भने फेद र जरा कुहिने, मुना र हाँगा सुक्दै जाने, ढुसी र कत्ले किराको प्रकोपले किसानका सुन्तला बगैचामा छ यस्ता रोग को निदानका लागि प्रयास गरि रहे पनि ठिक उपचार विधी भने पता लागि सकेको छैन् ।
रोग र मौसमी प्रतिकुलता झेल्न सक्ने नयाँ जात उन्मोचन गरि बगैचा पुनस्थापना नगरिए गुणस्तर र उत्पादकत्व घट्ने मात्र होइन मध्यपहाडी क्षेत्रको सुन्तला खेति मासिने जोखिम छ ।
