प्रकृति पूजक चेपाङहरू ‘चेपाङ चोनाम’ पर्व मनाउँदै
काठमाडाैं, १० असाेज । चेपाङ चोनाम (न्वागी) पर्व नेपालका प्राकृतिक पूजा गर्ने अति सीमान्तकृत चेपाङ (प्रजा) समुदायको सबैभन्दा ठूलो र प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व हो। चेपाङ भाषामा यसलाई 'छोनाम' र खस-नेपाली भाषामा 'न्वागी' भनिन्छ।
पर्वको मुख्य मान्यता र उद्देश्य
-
नयाँ अन्न ग्रहण गर्ने परम्परा: चेपाङ समुदायमा खेतबारीमा नयाँ पाकेको अन्न (जस्तै: घैया धान, काउनो, पिँडालु, निबुवा, घिरौला आदि) र फलफूल पितृ तथा प्रकृतिलाई नचढाई खानुहुँदैन भन्ने दृढ धार्मिक मान्यता छ।
-
प्रकृति र पितृ पूजा: प्रकृतिपूजक चेपाङहरूले आफूले गरेको दुःख-मेहनतको उपज स्वरूप नयाँ अन्न सर्वप्रथम भूमिलाई धन्यवाद दिँदै र पितृलाई अर्पण गरेर मात्रै आफूले प्रसादका रूपमा खान सुरुवात गर्छन्।
मनाउने समय
-
परम्परागत रूपमा यो पर्व भदौ महिनाको पूर्णिमा वा कुल अनुसार भदौ महिनाभर मनाउने चलन छ।
-
नेपाल चेपाङ सङ्घको पहलमा वि.सं. २०६३ देखि हरेक वर्ष भदौ २२ गतेलाई चेपाङहरूको राष्ट्रिय पर्वका रूपमा सामूहिक रूपमा उत्सवका साथ मनाउँदै आइएको छ।
पूजाविधि र परम्परा
-
झाँक्री (पान्दे/पाम्बे) को भूमिका: चोनामको अघिल्लो रात चेपाङ झाँक्री (जसलाई उनीहरूको भाषामा पान्दे भनिन्छ) ले ढ्याङ्ग्रो ठोक्दै, मन्त्र फलाक्दै रातभर पूजा गर्छन्।
-
बलि र आराधना: झाँक्रीले मन्त्रोच्चारण गर्दै कुखुराको बलि चढाउने र पितृ तथा प्रकृतिको पूजा गर्ने गर्छन्।
-
टीका तथा आशीर्वाद: पूजा सकिएपछि पान्देले नयाँ धानको टीका/प्रसाद लगाइदिन्छन् र त्यसपछि मात्र नयाँ अन्न खान योग्य मानिन्छ।
सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व
-
सामूहिक भोज र उत्सव: यस दिन चेपाङ समुदायले कुनै काम नगरी घरमा नाताकुटुम्ब र पाहुनालाई निम्तो गरेर नयाँ अन्नको मिष्ठान्न परिकार खुवाउने र सुख-दुःख साट्ने गर्छन्।
-
गीत तथा नृत्य: युवा-युवतीहरू रातभर परम्परागत ढ्याङ्ग्रोको तालमा नाचगान र दोहोरी गायनमा रमाउँछन्।
-
सामाजिक सद्भाव: यस पर्वले चेपाङ समुदायबीच आत्मीयता, भाइचारा, सांस्कृतिक पहिचान र सामाजिक एकतालाई बलियो बनाउन मद्दत गर्दछ।
क्षेत्र र बिदाको व्यवस्था
-
चेपाङहरूको मुख्य बसोबास रहेका चितवन, मकवानपुर, धादिङ र गोर्खा जिल्लामा यो पर्व विशेष धूमधामका साथ मनाइन्छ।
-
चेपाङ समुदायको यो महत्त्वपूर्ण पर्वको सम्मान स्वरूप बागमती प्रदेश सरकारले चितवन, मकवानपुर र धादिङ जिल्लामा भदौ २२ गते सार्वजनिक बिदा दिने गरेको छ।
