हमास आक्रमणको त्यो त्रासदी: १० नेपालीको ज्यान गएकाे दिन
काठमाडाैं, २१ असाेज । वि.सं. २०८० असोज २१ (७ अक्टोबर २०२३) मा इजरायलमा भएको हमासको आक्रमण र त्यस क्रममा नेपाली नागरिकहरूले व्यहोर्नुपरेको अपूरणीय क्षति आधुनिक नेपालको वैदेशिक इतिहासकै एक अत्यन्त पीडादायी घटना हो।
नेपालको सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय (कृषि विज्ञान सङ्काय) बाट ४९ जना नेपाली विद्यार्थीहरू इजरायल सरकार र नेपाल सरकारको समन्वयमा सञ्चालित 'लर्न एन्ड अर्न' (Learn and Earn) कार्यक्रमअन्तर्गत आधुनिक कृषि प्रणाली सिक्न र रोजगारीका लागि इजरायल पुगेका थिए। उनीहरूलाई इजरायलका विभिन्न क्षेत्रमा राखिएको थियो, जसमध्ये १७ जना विद्यार्थी गाजा क्षेत्रनजिकै रहेको दक्षिणी इजरायलको किबुज अलुमिम (Kibbutz Alumim) मा कार्यरत थिए।
२०८० असोज २१ गते (शनिबार) बिहानै प्यालेस्टिनी लडाकु समूह हमासले गाजापट्टीबाट हजारौँ रकेटहरू प्रहार गर्दै इजरायली सीमा क्षेत्रमा जल, स्थल र वायुमार्गबाट घुसपैठ गर्यो। किबुज अलुमिममा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरू ज्यान बचाउन सुरक्षित मानिने शेल्टर (बङ्कर) भित्र छिरेका थिए। हमासका लडाकुहरूले बङ्कर भेट्टाएपछि स्वचालित हतियारबाट अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गरे र ग्रिनेड प्रहार गरे। सोही आक्रमणमा परी १० जना होनहार नेपाली विद्यार्थीहरूको घटनास्थलमै दुःखद निधन भयो।
दिवङ्गत नेपाली विद्यार्थीहरू:
१. नारायणप्रसाद न्यौपाने (कैलाली)
२. गणेशकुमार नेपाली (बझाङ)
३. आशीष चौधरी (कैलाली)
४. दीपेशराज बिष्ट (बझाङ)
५. आनन्द शाह (धनुषा)
६. राजेशकुमार स्वर्णकार (सुनसरी)
७. राजन फुलारा (डोटी)
८. पदम थापा (डोटी)
९. प्रवेश भण्डारी (सल्यान)
१०. लोकेन्द्रसिंह धामी (दार्चुला)
यसबाहेक, अन्य ४ जना नेपाली विद्यार्थीहरू घाइते भएका थिए भने बाँकीलाई पछि उद्धार गरिएको थियो।
विपिन जोशीको साहस र अपहरण
यस घटनामा कञ्चनपुरका विपिन जोशी (२३ वर्ष) ले देखाएको अभूतपूर्व साहसको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै प्रशंसा भयो। हमासका लडाकुहरूले बङ्करभित्र फालेको पहिलो ग्रिनेडलाई विपिनले तुरुन्तै उठाएर बाहिर फालिदिएका थिए। उनको यो साहसी कदमले धेरै सहपाठीहरूको ज्यान जोगिएको थियो। तर दोस्रो ग्रिनेड विस्फोट हुँदा र लडाकुहरू भित्र पस्दा हमासले विपिन जोशीलाई अन्य विदेशी तथा इजरायली नागरिकहरूसँगै बन्धक बनाएर गाजातर्फ अपहरण गरी लगेका थिए।
साे घटनापश्चात् नेपाल सरकारले तत्काल कूटनीतिक पहल गरी नेपाल वायुसेवा निगमको विमानमार्फत उद्धार उडान गरेर इजरायलमा रहेका २५३ जना नेपाली विद्यार्थी तथा नागरिकहरूलाई स्वदेश फर्काएको थियो।
विपिन जोशीको रिहाइको प्रयास सुरू भएकाे थियाे । नेपाल सरकार, परराष्ट्र मन्त्रालय र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक निकायहरू (इजरायल, कतार, इजिप्ट, संयुक्त राष्ट्रसङ्घ) ले विपिन जोशीको रिहाइका लागि निरन्तर कूटनीतिक पहल गरेका थिए। यो घटनाले वैदेशिक अध्ययन तथा रोजगारीमा जाने नेपालीहरूको सुरक्षा नीति र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा नेपालको उपस्थिति तथा संयन्त्रको महत्त्वलाई गम्भीर रूपमा उजागर गरेको थियो।
