युद्द बिराम अघि अमेरिका-इरान बिच १०७ दिनमा के के भए, टाइमलाइन जानाैं
तेहरान, २ असार । मध्यपूर्वमा लामो समय देखि चलिरहेको द्वन्द्व अन्त्य गर्न संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच सम्झौता भएको छ।
वार्तामा मध्यस्थकर्ताको रूपमा काम गरिरहेका पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शाहबाज शरीफले यो घोषणा गरिसकेकाका छन्। उता, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ट्रुथ सोसियलमा अमेरिका र इरानबीच सम्झौता भएको बताएका छन् भने इरानका उपविदेशमन्त्रीले पनि सम्झौताको पुष्टि गरे। जुन १९ अर्थात आगामी शुक्रबार दुवै पक्षले हस्ताक्षर गरेर अन्तिम टुंगोमा पुरयाउने छन् ।
यद्यपि, यो सम्झौतामा पुग्ने बाटो सजिलो थिएन। विगत १०७ दिनमा असंख्य सैन्य कारबाही, वार्ता, युद्धविराम र कूटनीतिक प्रयासहरू भएका छन्। उसो भए जानौं, आज सम्म अमेरिका–इजरायल र इरान बिच भएका युद्दमा यस बिचमा के के भए त ?
अमेरिका–इरान युद्धको समयरेखा
– फेब्रुअरी २८ मा, अमेरिकाले ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’ सुरु गर्यो र इजरायलसँगको सहकार्यमा इरानमाथि आक्रमण गर्यो। यसपछि दुई देशबीचको तनाव तीव्र गतिमा बढ्यो।
– अप्रिल ८ मा लगभग ४० दिनको द्वन्द्व पछि एक अन्तरिम सम्झौता भयो र १४ दिनको युद्धविराम लागू गरियो।
– अप्रिल ११ र १२ मा, अमेरिका र इरानका प्रतिनिधि बिच पाकिस्तानमा भेट भयाे । इस्लामाबादमा लगभग २१ घण्टा वार्ता चल्यो तर कुनै परिणाम आएन।
– अप्रिल २० मा दोस्रो चरणको वार्ताको लागि प्रयास गरिएको थियो तर इरानले भाग लिन अस्वीकार गर्यो।
– अप्रिल २५ मा अब्बास अराघचीको नेतृत्वमा एक इरानी प्रतिनिधिमण्डल पाकिस्तान आइपुग्यो।
-अप्रिल ३० मा, इरानले अमेरिकी प्रस्तावको जवाफमा आफ्नो प्रस्ताव प्रस्तुत गर्यो तर डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको शान्ति प्रस्ताव अस्वीकार गरिदिए ।
– मे १८ मा, इरानले पाकिस्तानमार्फत अमेरिकालाई १४ बुँदे प्रस्ताव पठायो। यस पछि अमेरिकाले तेल प्रतिबन्धहरूमा केही खुकुलो पार्ने संकेत गर्यो। सोही दिन पाकिस्तानका गृहमन्त्री मोहसिन नक्वी इरान आइपुगे र इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीसँग भेट गरे।
– मे २२ मा पाकिस्तानी सेना प्रमुख असिम मुनीर तेहरान आइपुगे। उनले इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेश्कियान र गालिबाफसँग भेटघाट गरे तर कुनै ठोस सम्झौता वा रूपरेखामा पुग्न सकेन र उनी फर्किए।
– मे २७ मा, डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको वार्ता राम्रोसँग अगाडि बढिरहेको र या त ठूलो सम्झौतामा पुग्ने वा दुवै पक्ष युद्धभूमिमा फर्कन सक्ने बताए। सोही दिन बिहान बन्दर अब्बास नजिकै चारवटा विस्फोट भएको रिपोर्ट गरिएको थियो र अमेरिकाले इरानी सैन्य अड्डाहरूमा आक्रमण गरेको थियो।
– जुन १, २०२६ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाले सप्ताहन्तमा इरानी सैन्य अड्डाहरूमा आक्रमण गरेको बताएको थियो। प्रतिक्रियामा इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले दाबी गर्यो कि उनीहरूले अमेरिकी अड्डालाई लक्षित गरेका थिए। इरानले कुवेतमा रहेको अमेरिकी अड्डामाथि आक्रमण गरेको पनि दाबी गर्यो।
– जुन ५, २०२६ मा, इरानले कुवेत र बहराइनतर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्यो, जसमध्ये ६ वटालाई रोकिएको थियो। त्यसपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानी राडार साइटहरूमा आक्रमण गरेर बदला लियो।इरानले अमेरिकालाई युद्धविराम तोडेको आरोप लगायो र उनका एक सल्लाहकारले भने कि वार्ता लगभग ठप्प भएको छ।
-जुन ६, २०२६ मा, अमेरिकी केन्द्रीय कार्यालयले रिपोर्ट गर्यो कि यसले स्ट्रेट तर्फ जाँदै गरेका चार देखि छ वटा इरानी आक्रमणकारी ड्रोनहरू खसालेको छ। उनीहरूले केश्म टापुमा रहेका राडार साइटहरूलाई पनि लक्षित गरे। यसले पहिलेको कमजोर युद्धविराममा तनावलाई नयाँ बनायो।
– जुन ९, २०२६ मा, हर्मुजको जलडमरूम नजिकै अमेरिकी अपाचे हेलिकप्टर खसालिएको थियो। डोनाल्ड ट्रम्पले यसको पुष्टि गरे।
– जुन १०, २०२६ मा, हेलिकप्टर खसालेपछि अमेरिकाले इरानमा अर्को हवाई आक्रमण गर्यो। यसले युद्धविराम भङ्ग गर्यो।
– जुन ११, २०२६ मा, दुई देशहरू बीचको द्वन्द्व लगातार दोस्रो दिन पनि जारी रह्यो। इरानले खाडीमा रहेका १८ अमेरिकी अड्डाहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गर्यो। अमेरिकी कारबाहीपछि, इरानले होर्मुज जलडमरूम पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने घोषणा गर्यो।
– जुन १३, २०२६ मा, चलिरहेको वार्ताको बीचमा दक्षिणी लेबनानमा नयाँ इजरायली हवाई आक्रमण भयो, जसमा कम्तिमा पाँच जनाको मृत्यु भयो। डोनाल्ड ट्रम्पले भने कि शान्ति सम्झौता अन्तिम चरणमा पुग्दा यस्ता आक्रमणहरू हुनु हुँदैनथ्यो।
– जुन १४, २०२६ मा, कतारी मध्यस्थकर्ताहरू अमेरिका र इरान बीचको सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन तेहरान आइपुगे। यसैबीच, लेबनानमा बढ्दो तनावको बाबजुद पनि ट्रम्पले दुई देश शान्ति सम्झौताको धेरै नजिक रहेको बताए।
