दक्षिण एसिया प्रवेश गर्न नेपाल केन्द्रित गर्दै शिगात्सेमा १.६२ अर्ब युआनकाे परियोजना
बेइजिङ, ३२ असार । दक्षिण पश्चिम चीनको शित्साङ अर्थात तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रस्थित शिगात्से नगरपालिका प्रशासनले ल्हासामा आयोजित १९औँ एभरेस्ट सांस्कृतिक तथा पर्यटन महोत्सवको अवसरमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा महत्त्वपूर्ण जानकारी सार्वजनिक गरेको छ।
शिगात्से हिमालयन आर्थिक सहयोग क्षेत्रको मुख्य केन्द्र र दक्षिण एसियाका लागि चीनको ठूलो प्रवेशद्वारको रूपमा बिकास गरिने भएको छ । यस सहरलाई खुलापनको नयाँ र ठूलो केन्द्र बनाउनका लागि प्रशासनले ‘सन् २०२६ को राष्ट्रिय सीमापार व्यापार सुविधासम्बन्धी पाइलट नीति’ को सदुपयोग गर्दै सीमा शुल्क, सीमापार लजिस्टिक र सीमा व्यापारलाई तीव्र गतिमा बढावा दिइरहेको छ।
प्राप्त जानकारी अनुसार, शिगात्सेले ‘१४औँ पञ्चवर्षीय योजना सन् २०२१–२०२५’ अन्तर्गत १ अर्ब ६२ करोड युआनको ठूलो लगानी गरेको छ। यस लगानीबाट सीमा नाकाको पूर्वाधारसँग सम्बन्धित ६५ वटा परियोजनाहरू सम्पन्न भएका छन्। यसले चिलोङ, चाङमु र लिजीजस्ता तीनवटा आधिकारिक नाका तथा रिभु र चान्थाङजस्ता दुईवटा आरक्षित नाकाहरूको उत्कृष्ट र व्यवस्थित संरचना तयार पारेको छ। साथै, यहाँको अन्तर्राष्ट्रिय स्थल मार्ग नाका अर्थात ल्यान्ड पोर्टले पनि आफ्नो सञ्चालन सुरु गरिसकेको छ। राष्ट्रिय स्तरमै सीमापार व्यापार सुविधा सम्बन्धी पाइलट सहरका रूपमा शिगात्सेले सीमा शुल्क विभागसँग मिलेर ५ मुख्य क्षेत्रहरूमा १५ वटा नयाँ र आधुनिक कदमहरू चालेको छ।
यस सहरले स्थल मार्गको नाकामै सूचना प्रवाह, स्थानीय स्तरमा जाँचबुझ र नाकासम्म सिधा ढुवानीको सुविधासहितको विशेष निगरानी तथा व्यवस्थापन प्रणाली लागू गरेको छ। यसले गर्दा चीन र नेपाल बीचको सीमा वारपार हुने मालसामानको ढुवानी प्रक्रिया पूर्ण रूपमा सहज र नियमित बनेको छ। रेल र सडकको एकीकृत सञ्जालका कारण दक्षिण एसियाली मालवाहक सवारी साधनहरू नियमित रूपमा सञ्चालनमा छन्, जसले गर्दा सिगात्सेबाट काठमाडौँसम्म सामान पुर्याउन लाग्ने समय अब ४ दिनभन्दा कममा झारेको छ।
चिलोङ सीमा सहयोग क्षेत्र र सिगात्से अन्तर्राष्ट्रिय स्थल नाकामार्फत व्यापार तथा उद्योगहरू निकै बलियो हुँदै गइरहेका छन्। यसले वैदेशिक व्यापारको दायरा बढाउनुका साथै निर्यातको शैलीमा पनि सुधार ल्याएको छ। तिब्बती पठारका कृषि तथा पशुपालनजन्य उत्पादन र परम्परागत हस्तकलाका सामग्रीहरूको निर्यात निरन्तर फस्टाइरहेको छ। साथै, स्थानीय रूपमा निर्मित मोटरसाइकल र विद्युतीय सामग्रीहरू पनि नेपाल पठाइँदै छन्।
यसै क्रममा, नयाँ ऊर्जामा आधारित सवारी साधन (इलेक्ट्रिक सवारी) र लिथियम ब्याट्रीजस्ता महँगा उत्पादनहरूको निर्यात पनि तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। विगत दुई वर्षमा १९ हजार भन्दा बढी नयाँ ऊर्जामा आधारित सवारी साधनसहित यी ‘तीन नयाँ उत्पादन’ को नाकाबाट हुने निर्यात २ अर्ब युआनभन्दा बढी पुगेको छ।
दक्षिण एसियाली बजारमा आफ्नो उपस्थिति बढाउन सिगात्सेले मुख्यतया नेपाली बजारमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेको छ। यसका साथै, चीन नेपाल स्थल मार्ग हुँदै भारत र बंगलादेशसम्म पनि पहुँच विस्तार गरिँदै छ। जौ, लसुन र स्याउजस्ता स्थानीय विशिष्ट उत्पादनहरू निर्यात गर्ने नयाँ उपायहरू अपनाइँदै छन्।
दक्षिण एसियामा सौर्य ऊर्जा (फोटोभोल्टिक ऊर्जा भण्डारण प्रणाली) र नयाँ ऊर्जामा आधारित सवारी साधनहरू पठाउन विशेष मार्गहरू विकास गरिँदै छन्। यसबाहेक, हल्का तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुहरू र घरेलु हार्डवेयर सामग्रीहरूको आयातको दायरा पनि विस्तार भइरहेको छ। समग्रमा, दक्षिण एसियासँगको वैदेशिक व्यापारको एक विविध प्रणाली विकास भइरहेको छ, जसमा स्थानीय कृषि उत्पादनहरू आधारभूत मेरुदण्ड हुन् भने नयाँ ऊर्जा यस वृद्धिलाई गति दिने इन्जिनको रूपमा रहेको छ।
